Η

δικαστική συμπαράσταση

κηρύσσεται με δικαστική απόφαση.

Αποτελέσματα δικαστικής συμπαράστασης

Αν το δικαστήριο κρίνει ότι ο υπέρ ου αδυνατεί να ενεργεί αυτοπροσώπως για μερικές ή όλες τις δικαιοπραξίες, το δικαστήριο μπορεί να κηρύξει τον υπέρ ου ανίκανο για μερικές ή όλες τις δικαιοπραξίες, δηλαδή να τον θέσει σε (μερική ή πλήρη) στερητική δικαστική συμπαράσταση άρ.1676 εδ.1 περ.1 ΑΚ. Το δικαστήριο μπορεί να ορίσει ότι για την ισχύ όλων ή μερικών δικαιοπραξιών του υπέρ ου απαιτείται η συναίνεση του δικαστικού συμπαραστάση, δηλαδή να θέσει τον υπέρ ου σε (μερική ή πλήρη) επικουρική δικαστική συμπαράσταση άρ.1676 εδ.1 περ.2 ΑΚ. Το δικαστήριο μπορεί να θέσει τον υπέρ ου σε συνδυασμό επικουρικής και στερητικής δικαστικής συμπαράστασης άρ.1676 εδ.1 περ.3 ΑΚ. Η υποβολή σε καθεστώς πλήρους στερητικής δικαστικής συμπαράστασης πρέπει να ορίζεται ρητά στην απόφαση άρ.1678 εδ.1 ΑΚ. Ο υπό δικαστική συμπαράσταση δεν μπορεί, αν δεν του έχει επιτραπεί ρητά, Η ρύθμιση περί επαγωγής κληρονομίας με το ευεργέτημα της απογραφής επί ανηλίκου έχει ανάλογη εφαρμογή στον υπό δικαστική συμπαράσταση άρ.1678 εδ.4 ΑΚ άρ.1527 ΑΚ. Τα αποτελέσματα της δικαστικής συμπαράστασης αρχίζουν από τη δημοσίευση της απόφασης άρ.1681 εδ.1 ΑΚ. Το δικαστήριο μπορεί να τροποποιεί και αυτεπάγγελτα το είδος και την έκταση της δικαστικής συμπαράστασης, με μεταγενέστερη απόφασή του άρ.1677 ΑΚ.

Αποτελέσματα ειδικά επί στερητικής δικαστικής συμπαράστασης

Αν ο συμπαραστατούμενος έχει τεθεί υπό στερητική δικαστική συμπαράσταση, και δεν ορίζεται διαφορετικά στον νόμο ή τη δικαστική απόφαση, ο συμπαραστατούμενος δεν μπορεί να επιχειρεί αυτοπροσώπως όσες πράξεις δεν μπορεί να επιχειρεί ο επίτροπος ανηλίκου χωρίς την άδεια του δικαστηρίου, ούτε να διεξάγει τις σχετικές δίκες άρ.1678 εδ.2 ΑΚ άρ.1624 ΑΚ άρ.1625 ΑΚ. Αν κηρύχθηκε στερητική δικαστική συμπαράσταση, και δεν ορίζει διαφορετικά ο νόμος, έχουν ανάλογη εφαρμογή οι διατάξεις για την επιτροπεία ανηλίκων άρ.1682 εδ.1 ΑΚ.

Αποτελέσματα ειδικά επί επικουρικής δικαστικής συμπαράστασης

Αν ο συμπαραστατούμενος έχει τεθεί υπό επικουρική δικαστική συμπαράσταση, και δεν ορίζεται διαφορετικά στον νόμο ή τη δικαστική απόφαση, ο συμπαραστατούμενος δεν μπορεί να επιχειρεί χωρίς τη συναίνεση του δικαστικού συμπαραστάτη όσες πράξεις δεν μπορεί να επιχειρεί ο επίτροπος ανηλίκου χωρίς την άδεια του δικαστηρίου, ούτε να διεξάγει τις σχετικές δίκες άρ.1678 εδ.2 ΑΚ άρ.1624 ΑΚ άρ.1625 ΑΚ.

Συναίνεση του δικαστικού συμπαραστάτη

Η συναίνεση του δικαστικού συμπαραστάτη επί επικουρικής δικαστικής συμπαράστασης παρέχεται εγγράφως, μόνο πριν από την επιχείρηση της πράξης άρ.1683 εδ.1 ΑΚ. Αν ο δικαστικός συμπαραστάτης αρνείται να συναινέσει σε πράξη για την οποία έχει επιβληθεί η επικουρική δικαστική συμπαράσταση, αποφασίζει το δικαστήριο ύστερα από αίτηση του συμπαραστατουμένου άρ.1683 εδ.2 ΑΚ. Αν ο νόμος απαιτεί τη συναίνεση του δικαστικού συμπαραστάτη για πράξη, και η πράξη επιχειρήθηκε χωρίς αυτή τη συναίνεση, η πράξη είναι άκυρη άρ.1683 εδ.3 ΑΚ. Την ακυρότητα αυτή μπορεί να προτείνει μόνο ο δικαστικός συμπαραστάτης, ο συμπαραστατούμενος, και οι καθολικοί και ειδικοί διάδοχοί του άρ.1683 εδ.3 ΑΚ.

Δικαστικός συμπαραστάτης

Το δικαστήριο μπορεί και πριν την έναρξη της διαδικασίας για την υποβολή ενός προσώπου σε δικαστική συμπαράσταση να διορίσει προσωρινό δικαστικό συμπαραστάτη, με αίτηση ενός από τα πρόσωπα του άρ.1667 ΑΚ, ή και αυτεπαγγέλτως άρ.1672 εδ.1 ΑΚ. Η εξουσία του προσωρινού δικαστικού συμπαραστάτη περιλαμβάνει κάθε ασφαλιστικό μέτρο απαραίτητο για να αποφευχθεί σοβαρός κίνδυνος για το πρόσωπο ή την περιουσία του συμπαραστατέου άρ.1672 εδ.1 ΑΚ. Ο όρος "ασφαλιστικό μέτρο" δεν χρησιμοποιείται με την τεχνική - δικονομική έννοια, αλλά περιλαμβάνει κάθε άλλο μέτρο υλικής ή νομικής φύσης απαραίτητο για την "εξασφάλιση" του προσώπου ή της περιουσίας του συμπαραστατέου από σοβαρό κίνδυνο 766/2015 ΑΠ. Τέτοιο αναγκαίο μέτρο, σε περίπτωση σοβαρού τραυματισμού σε ατύχημα του συμπαραστατέου, ο οποίος δεν επικοινωνεί με το περιβάλλον και βρίσκεται σε αδυναμία να επιμεληθεί τον εαυτό του και την περιουσία του και να διασφαλίσει τις αξιώσει του από το ατύχημα κατά των υπόχρεων σε αποζημίωση, είναι και η άσκηση της σχετικής αγωγής, για την οποία δεν είναι δυνατόν να αναμένεται ο διορισμός οριστικού συμπαραστάτη, δοθέντος ότι η προσωρινή δικαστική συμπαράσταση λήγει με την τελεσιδικία της απόφασης της κύριας δίκης 766/2015 ΑΠ άρ.1673 εδ.1 ΑΚ. Αν η απόφαση θέσει τον υπέρ ου σε δικαστική συμπαράσταση, το δικαστήριο έχει υποχρέωση να διορίσει προσωρινό δικαστικό συμπαραστάτη για το χρονικό διάστημα από τη δημοσίευση μέχρι την τελεσιδικία της απόφασης άρ.1672 εδ.3 ΑΚ. Το δικαστήριο δύναται να διορίσει ως προσωρινό δικαστικό συμπαραστάτη με την οριστική του απόφαση το άτομο που είχε διοριστεί προσωρινός δικαστικός συμπαραστάτης με προσωρινή διαταγή 28/2015 Μον.Πρ.Ρόδου (εκουσίας) άρ.805 παρ.5 ΚΠολΔ. Αν διορίστηκε προσωρινός δικαστικός συμπαραστάτης, τα έργα της εποπτείας της δικαστικής συμπαράστασης ασκεί ο ειρηνοδίκης άρ.1682 εδ.4 ΑΚ. Η προσωρινή δικαστική συμπαράσταση λήγει με την τελεσιδικία της απόφασης της κύριας δίκης άρ.1673 εδ.1 ΑΚ. Αν ο συμπαραστατέος δεν έχει πλέον ανάγκη του μέτρου της προσωρινής δικαστικής συμπαράστασης, το δικαστήριο μπορεί, ακόμη και αυτεπαγγέλτως, να αίρει την προσωρινή δικαστική συμπαράσταση και πριν την τελεσιδικία της απόφασης της κύριας δίκης άρ.1673 εδ.2 ΑΚ. Για την έναρξη του λειτουργήματος του δικαστικού συμπαραστάτη απαιτείται τελεσιδικία της απόφασης που τον ορίζει άρ.1681 εδ.2 ΑΚ. Η οριστική απόφαση του δικαστηρίου επί υπόθεσης δικαστικής συμπαράστασης δεν μπορεί να αναστείλει την ισχύ και την εκτέλεση της απόφασης, ώσπου να γίνει απρόσβλητη με έφεση η απόφαση άρ.806 ΚΠολΔ άρ.763 παρ.2 ΚΠολΔ. Αυτοί που έλαβαν μέρος στην πρωτόδικη δίκη δεν έχουν δικαίωμα να υποβάλουν αίτηση προς αναστολή, μέχρι να εκδοθεί απόφαση στην έφεση, της ισχύος και της εκτέλεσης της απόφασης επί υπόθεσης δικαστικής συμπαράστασης άρ.806 ΚΠολΔ άρ.763 παρ.3 ΚΠολΔ. Αν ο δικαστικός συμπαραστάτης γνωρίζει περιστατικά που δικαιολογούν οποιοαδήποτε μεταβολή στο καθεστώς της δικαστικής συμπαράστασης, οφείλει να γνωστοποιεί αυτά στο δικαστήριο χωρίς καθυστέρηση άρ.1686 ΑΚ. Αν το δικαστήριο πείθεται ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την παύση του δικαστικού συμπαραστάτη, και ότι η αναβολή της λήψης του μέτρου συνεπάγεται επικείμενο κίνδυνο για τον συμπαραστατούμενο, το δικαστήριο μπορεί να παύσει τον δικαστικό συμπαραστάτη και με προσωρινή διαταγή του άρ.803 παρ.3 εδ.1 ΚΠολΔ άρ.781 ΚΠολΔ. Η απόφασή του αυτή αρχίζει να ισχύει και με μόνη την κατάθεσή της στη γραμματεία του δικαστηρίου με σκοπό τη γνωστοποίησή της άρ.803 παρ.3 εδ.2 ΚΠολΔ.

Δικαίωμα να ζητήσουν δικαστική συμπαράσταση

Επί σωματικής αναπηρίας

Αν ο υπέρ ου πάσχει απόκλειστικά από σωματική αναπηρία, μόνο ο ίδιος ο πάσχων έχει δικαίωμα να καταθέσει αίτηση για τη θέση του σε δικαστική συμπαράσταση άρ.1667 εδ.3 ΑΚ.

Επί διανοητικής ή ψυχικής διαταραχής

Αν ο υπέρ ου πάσχει από διανοητική ή ψυχική διαταραχή, δικαίωμα να κινήσουν τη διαδικασία για την υποβολή σε δικαστική συμπαράσταση έχουν μόνο Πέραν των ως άνω δικαιούμενων, κανένα άλλο πρόσωπο δεν έχει δικαίωμα να υποβάλει αίτηση για τη θέση πάσχοντος από διανοητική ή ψυχική διαταραχή σε δικαστική συμπαράσταση, ακόμη και αν είναι συγγενής (ακόμη και αδελφός), ή άλλος που δικαιολογεί έννομο συμφέρον 1103/2005 ΑΠ. Το δικαστήριο ενεργεί αυτεπαγγέλτως υποκινούμενο είτε από πρόσωπα που αναφέρονται στο άρ.1688 ΑΚ (δημόσιους ή δημοτικούς υπαλλήλους, εισαγγελείς, όργανα των αρμόδιων κοινωνικών υπηρεσιών και προϊσταμένους μονάδων ψυχικής υγείας, οι οποίοι κατά την άσκηση των καθηκόντων τους έχουν πληροφορηθεί περίπτωση που μπορεί να συνεπάγεται την υποβολή προσώπου σε δικαστική συμπαραστάση), είτε από οποιοδήποτε άλλο προσωπο που δείχνει ενδιαφέρον για τον πάσχοντα 1103/2005 ΑΠ. Στην περίπτωση που την αίτηση ασκήσει άτομο που δεν νομιμοποιείται ενεργητικά και ακολουθήσουν οι απαιτούμενες επιδόσεις, το δικαστήριο μπορεί, κατά την κρίση του, είτε να επιληφθεί της υπόθεσης αυτεπαγγέλτως 447/2006 Μον.Πρ.Χανίων (εκουσίας), είτε να απορρίψει την αίτηση 49/2007 Μον.Πρ.Μεσολογγίου (εκουσίας). Το διαβιβαστικό έγγραφο του εισαγγελέα στο οποίο αναφέρεται ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις για την δικαστική συμπαράσταση δεν αποτελεί αίτηση του Εισαγγελέα για θέση σε δικαστική συμπαράσταση, και αν θεωρηθεί ως τέτοια από την γραμματεία του Δικαστηρίου, το δικαστήριο οφείλει να απέχει της εκδίκασης της υπόθεσης 7405/2009 Μον.Πρ.Αθηνών. Η αίτηση προς την Εισαγγελία ατόμου που δεν νομιμοποιείται ενεργητικά για κίνηση της διαδικασίας περί υποβολή σε δικαστική συμπαράσταση, ακόμη και αν μεταβιβαστεί από την Εισαγγελία στο αρμόδιο δικαστήριο, είναι ανυπόστατη ως αίτηση κατά τους όρους του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας 7405/2009 Μον.Πρ.Αθηνών. Ο Εισαγγελέας Πρωτοδικών, αν ενεργεί για τον εαυτό του, καταθέτει αυτοτελή αίτηση στο δικαστήριο 227/2007 Εφ.Πατρών, διαφορετικά μεταβιβάζει, με πράξη του, την αίτηση του μη δικαιούμενου στο αρμόδιο δικαστήριο 227/2007 Εφ.Πατρών. Όταν το δικαστήριο ενεργεί αυτεπαγγέλτως, ο αρμόδιος δικαστής εκδίδει πράξη με την οποία διατάσσεται η εισαγωγή της υπόθεσης προς συζήτηση ενώπιον του δικαστηρίου άρ.747 παρ.4 ΚΠολΔ 467/2013 Μον.Πρ.Ρόδου (εκουσίας). Περάν αυτής της πράξης, ο δικαστής εκδίδει και πράξη ορισμού δικασίμου για τη συζήτηση της υπόθεσης άρ.748 παρ.5 ΚΠολΔ 467/2013 Μον.Πρ.Ρόδου (εκουσίας). Αν το δικαστήριο ενεργεί αυτεπαγγέλτως, οφείλει να συντάσσει χωρίς καθυστέρηση την πράξη του προς εισαγωγή της υπόθεσης προς συζήτηση, ώστε η υπόθεση να εισάγεται προς συζήτηση στη συντομότερη κατά το δυνατόν δικάσιμο άρ.802 παρ.2 εδ.2 ΚΠολΔ άρ.796 παρ.2 ΚΠολΔ. Κατά μια άποψη, αν η υπόθεση δικαστικής συμπαράστασης εισάγεται στο δικαστήριο αυτεπαγγέλτως, τα έξοδα τυχόν διαταχθείσας πραγματογνωμοσύνης βαρύνουν πάντα τον υπέρ ου η αίτηση γν.443/2006 ΝΣΚ (εκκρεμεί η αποδοχή της).

Διάδικοι στη δίκη

Διάδικοι στη δίκη για δικαστική συμπαράσταση γίνονται Ο δικαστής που εισάγει αυτεπαγγέλτως την υπόθεση προς συζήτηση με πράξη του κοινοποιεί αντίγραφο της πράξης στον εισαγγελέα άρ.748 παρ.5 εδ.2 ΚΠολΔ 1103/2005 ΑΠ. Αν ο δικαστής εισάγει αυτεπαγγέλτως την υπόθεση με πράξη του, και κλητεύσει στη συζήτηση τρίτον ως έχοντα έννομο συμφέρον κατά την ελεύθερη κρίση του δικαστή, ο τρίτος καθίσταται αυτοδικαίως διάδικος στην ανοιγείσα δίκη με μόνη την κλήτευσή του 1103/2005 ΑΠ άρ.748 παρ.5 εδ.2 ΚΠολΔ άρ.747 παρ.4 ΚΠολΔ. Η ελεύθερη αυτή κρίση του δικαστή δεν προσβάλλεται με ένδικο μέσο ή τριτανακοπή 1103/2005 ΑΠ.

Συζήτηση της υπόθεσης

Η συζήτηση, και ιδίως οι αποδείξεις, διεξάγεται κεκλεισμένων των θυρών άρ.802 παρ.3 ΚΠολΔ. Το δικαστήριο επικοινωνεί με τον συμπαραστατέο, ώστε να σχηματίσει άμεση αντίληψη για την κατάστασή του άρ.804 παρ.1 εδ.1 ΚΠολΔ. Η επικοινωνία του δικαστηρίου με τον συμπαραστατέο παραλείπεται μόνο Η διενέργεια πραγματογνωμοσύνης μπορεί να παραλείπεται, κατά την κρίση του δικαστηρίου, αν προσκομίζεται βεβαίωση δημόσιας αρχής ή ΝΠΔΔ για την κατάσταση του συμπαραστατέου άρ.804 παρ.2 ΚΠολΔ. Αν απαιτείται συνεκτίμηση της έκθεσης της κοινωνικής υπηρεσίας, και η έκθεση δεν κατατεθεί από την υπηρεσία, το δικαστήριο δικάζει χωρίς την έκθεση ν.2521/1997 άρ.19 παρ.5.

Επιδόσεις

Στις δίκες που αφορούν τη δικαστική συμπαράσταση, αν ο συμπαραστατέος έχει συμπληρώσει το δέκατο έκτο έτος της ηλικίας του, είναι πλήρως ικανός να επιχειρεί ή να δέχεται επιδόσεις άρ.802 παρ.1 ΚΠολΔ. Στη δίκη για την υποβολή προσώπου σε δικαστική συμπαράσταση διατάσσεται υποχρεωτικά η κλήτευση του ιδίου, καθώς και του τυχόν διορισμένου προσωρινού δικαστικού συμπαραστάτη του άρ.802 παρ.2 ΚΠολΔ. Αν έχει οριστεί προσωρινός δικαστικός συμπαραστάτης, όλες οι επιδόσεις που αφορούν τον υπέρ ου η αίτηση δικαστικής συμπαράστασης ή τον υπό δικαστική συμπαράσταση πρέπει να γίνονται και στον προσωρινό δικαστικό συμπαραστάτη άρ.805 παρ.4 ΚΠολΔ 5781/2009 Ειρ.Αθηνών (Ισοκράτης).

Έφεση

Αν ο υπό κρίση προς δικαστική συμπαράσταση πάσχει αποκλειστικά από σωματική αναπηρία, και η απόφαση απορρίψει την αίτησή του για τη θέση του σε δικαστική συμπαράσταση, έφεση και ανακοπή ερημοδικίας δικαιούται να ασκήσει μόνο ο ίδιος άρ.803 παρ.1 εδ.2 ΚΠολΔ άρ.803 παρ.1 εδ.3 ΚΠολΔ άρ.1667 εδ.3 ΑΚ. Αν ο υπό κρίση προς δικαστική συμπαράσταση πασχει μόνο από ψυχική αναπηρία ή πάσχει και από ψυχική και από σωματική αναπηρία, έφεση και ανακοπή ερημοδικίας μπορούν να ασκήσουν όλα τα άτομα που έλαβαν μέρος στην διαδικασία, σύμφωνα με τον νόμο άρ.803 παρ.1 ΚΠολΔ άρ.1667 εδ.3 ΑΚ. Τα άτομα αυτά είναι Η έφεση πρέπει να επιδίδεται στον Αρμόδιο Εισαγγελέα Εφετών άρ.760 ΚΠολΔ άρ.748 παρ.2 ΚΠολΔ άρ.801 παρ.1 816/2009 Εφ.Αθηνών.

Εποπτικό συμβούλιο

Τα έργα της εποπτείας της δικαστικής συμπαράστασης ασκεί συμβούλιο από 3 έως 5 μέλη (εποπτικό συμβούλιο) άρ.1682 εδ.1 ΑΚ. Τα μέλη του εποπτικού συμβουλίου διορίζονται με την ίδια απόφαση που διορίζει τον δικαστικό συμπαραστάτη, και αποτελούν συγγενείς ή φίλους του συμπαραστατουμένου άρ.1682 εδ.2 ΑΚ. Αν το δικαστήριο κρίνει ότι το επιβάλλει το συμφέρον του συμπαραστατούμενου, ιδίως γιατί δεν υπάρχουν κατάλληλοι συγγενείς ή φίλοι ή συντρέχει άλλος σπουδαίος λόγος, το δικαστήριο μπορεί να διορίσει ως μέλος του εποπτικού συμβουλίου και ένα όργανο της κοινωνικής υπηρεσίας ή να αναθέσει σε εξαιρετικές περιπτώσεις αποκλειστικά σε αυτό τα έργα του εποπτικού συμβουλίου άρ.1682 εδ.3 ΑΚ άρ.1634 παρ.2 ΑΚ.

Αίτηση παύσης ή αντικατάστασης δικαστικού συμπαραστάτη

Δικαίωμα υποβολής αίτησης για την παύση του δικαστικού συμπαραστάτη έχουν μόνο Δικαίωμα υποβολής αίτησης για την αντικατάσταση του δικαστικού συμπαραστάτη έχουν μόνο Αν το άτομο έχει ήδη τεθεί υπό πλήρη στερητική δικαστική συμπαράσταση, και υποβληθεί εκ νέου αίτημα θέσης του υπό πλήρη στερητική δικαστική συμπαράσταση, το αίτημα είναι απαράδεκτο 12269/2011 Μον.Πρ.Θεσσαλονίκης (εκουσίας). Η υπόθεση για την παύση του δικαστικού συμπαραστάτη εισάγεται είτε με αίτηση του νομιμοποιούμενου προσώπου είτε με πράξη του αρμόδιου Δικαστή, κατ' άρ.748 παρ.4 ΚΠολΔ 1103/2005 ΑΠ.

Αίτηση παύσης ή αντικατάστασης μέλους του εποπτικού συμβουλίου

Δικαίωμα υποβολής αίτησης για την παύση ή αντικατάσταση μέλους του εποπτικού συμβουλίου έχουν μόνο

Άρση δικαστικής συμπαράστασης

Αν έλλειψαν οι λόγοι που προκάλεσαν τη δικαστική συμπαράσταση, το δικαστήριο αίρει τη δικαστική συμπαράσταση με απόφασή του ύστερα από αίτηση των προσώπων που μπορούν να τη ζητήσουν, ή και αυτεπαγγέλτως άρ.1685 εδ.1 ΑΚ. Στην περίπτωση του άρ.1667 παρ.2 ΑΚ, το δικαστήριο αποφασίζει την άρση της δικαστικής συμπαράστασης κατά την ελεύθερη κρίση του, μόνο αν το ζητήσει ο συμπαραστατούμενος άρ.1682 εδ.2 ΑΚ άρ.1667 παρ.2 ΑΚ.